Glina – skarb natury na reumatyzm i zapalenia stawów

Glina lecznicza od wieków towarzyszy ludziom w łagodzeniu bólu stawów — dzięki zdolności wiązania toksyn (adsorpcji) i wchłaniania nadmiaru płynów (absorpcji) działa przeciwzapalnie i drenująco na okoliczne tkanki.

We francuskiej glinoterapii, spisanej najpełniej przez Raymonda Dextreita w książce Glina, która leczy, okłady z gliny na stawy pojawiają się przy niemal każdej chorobie reumatycznej: od skręcenia stawu po zaawansowaną artrozę biodra.

Dlaczego glina w ogóle działa na stawy

Zanim przejdziemy do konkretnych dolegliwości, warto zrozumieć, skąd bierze się jej skuteczność. Cząstki gliny mają ujemny ładunek elektryczny, dzięki czemu przyciągają do swojej powierzchni cząstki naładowane dodatnio — a więc zanieczyszczenia i toksyny obecne w tkankach.

Ten proces, zwany adsorpcją, pozwala glinie wychwytywać produkty przemiany materii zalegające wokół chorego stawu.

Do tego dochodzi zdolność absorpcji, czyli wchłaniania — podobnie jak gąbka wciąga wodę. Glina zanurzona w wodzie może związać ogromne ilości substancji rozpuszczonych, a przyłożona do skóry działa drenująco: przyciąga z głębi tkanek to, co organizm chce się usunąć.

Dextreit opisuje to jako proces czasem odczuwalny jako chwilowe nasilenie dolegliwości na początku kuracji — co nie powinno zniechęcać, bo świadczy o tym, że okład faktycznie wyciąga toksyny z okolicy stawu.

Glina zawiera też krzemionkę, magnez, wapń i tlenki żelaza — pierwiastki biorące udział w odbudowie tkanki kostnej i chrzęstnej. Dlatego przy schorzeniach stawów zaleca się nie tylko okłady, ale też picie wody glinianej: kuracja wewnętrzna ma wspierać remineralizację od środka, podczas gdy okłady działają miejscowo.

To jednak tylko zarys mechanizmu, który Dextreit opisuje w książce znacznie szerzej — łącznie z mniej oczywistymi właściwościami gliny, jak jej wpływ na promieniowanie zatrzymane w tkankach po naświetlaniu czy rola w regulacji pracy gruczołów dokrewnych. Kto chce zrozumieć, dlaczego ta sama łyżeczka gliny bywa pomocna przy tak różnych dolegliwościach, znajdzie tam pełniejsze wyjaśnienie.

Ciepło czy zimno? Jak dobrać temperaturę okładu z gliny

Jedna z podstawowych zasad stosowania gliny przy dolegliwościach stawów dotyczy temperatury okładu, i nie jest ona stała — zależy od fazy choroby.

W ostrych stanach zapalnych, gdy staw jest gorący, obrzęknięty i towarzyszy mu gorączka, stosuje się grube okłady z zimnej gliny, które mają za zadanie schładzać i uspokajać stan zapalny.

Przy dolegliwościach przewlekłych skuteczniejsze bywają natomiast okłady ciepłe, pobudzające krążenie w okolicy stawu.

Nie ma tu sztywnej reguły uniwersalnej. Dextreit radzi obserwować reakcję własnego organizmu: zacząć od zimnego okładu, a jeśli nie przynosi ulgi lub wywołuje nieprzyjemne uczucie chłodu, spróbować ciepłego.

W ostrej fazie okłady nakłada się dwa lub trzy razy dziennie, zostawiając każdy na dwie do czterech godzin, a wieczorny można zostawić na całą noc. W terapii podtrzymującej, gdy stan już się poprawia, wystarcza jeden okład dziennie, pod warunkiem regularności — bo to systematyczność, nie pojedynczy zabieg, decyduje o efekcie.

Glina na artretyzm, reumatyzm i rwę kulszową

W tradycji opisanej w książce „Glina, która leczy” zapalenie stawów, reumatyzm, rwa kulszowa i zapalenie nerwów traktowane są jako pokrewna grupa dolegliwości, leczona podobnym schematem. Okłady nakładane bezpośrednio na bolesne miejsce, czasem uzupełnione wcierką z gliny wymieszanej ze świeżo startym czosnkiem.

Poniższe relacje pochodzą bezpośrednio od osób, które tę metodę wypróbowały.

Artretyzm i wielostawowe zapalenie stawów

„Moja żona całkowicie wyleczyła artretyzm barku w ciągu miesiąca, choć od lat mogła pracować jedynie z trudem i po licznych zastrzykach przeciwzapalnych.” — G. M., Les Ponts-de-Cé

„Poliartretyzm, na który cierpiałem od dwóch i pół roku, nadal się cofa. Prawie nie ma już po nim śladu, a ja odzyskałem niemal pełen zakres ruchów — mimo że mam siedemdziesiąt lat. Nadal stosuję okłady z gliny, które bardzo mi służą.” — M. J., Olivet

Reumatyzm

„Moja żona cierpiała na tak silny reumatyzm, że nie mogła się poruszać. Dziś jest zdrowa, ku zdumieniu lekarzy, którzy nie potrafią tego wyjaśnić.” — G. W., Mönchengladbach (Niemcy)

„W Paryżu wyleczyłam w siedem dni reumatyzm infekcyjny stóp za pomocą okładów z gliny. Stopa była spuchnięta jak końskie kopyto, ciężka, nie do zniesienia w pozycji stojącej. Lekarz przepisał antybiotyki, ale zamiast nich stosowałam glinę, ku przerażeniu sąsiadek. Okłady działały znakomicie.” — A. C., Eygalières

Rwa kulszowa

„Mój mąż cierpiał na rwę kulszową spowodowaną zużyciem krążków międzykręgowych. Stosował każdego wieczoru kataplazmy z gliny na okolicę lędźwiową. Bóle w pierwszych dwóch tygodniach najpierw się nasiliły, po czym pojawiła się poprawa. Biodro zostało odblokowane i mąż może się teraz swobodnie poruszać.” — M. D., Mirande

„Mój przyjaciel cierpiał na deformację piątego kręgu lędźwiowego, będącą następstwem dawnego wypadku. Próbowano wszystkiego: zastrzyków, masaży, środków przeciwbólowych — bez rezultatu. Już po pierwszym kataplazmie z gliny mógł wreszcie przespać całą noc i usiąść w ciągu dnia, co wcześniej było niemożliwe.” — R. N., Tacoignières

Glina na artrozę i zwyrodnienie stawu biodrowego

Przy artrozie, czyli chorobie zwyrodnieniowej stawów, okłady stosuje się analogicznie jak przy reumatyzmie, najczęściej wieczorem, zostawiając je na noc.

„Cierpiąc na artrozę biodra, rok temu rozpoczęłam naturalne leczenie. Dziś uważam się za całkowicie zdrową. Każdego wieczoru stosowałam okłady z gliny na biodro, rano piłam glinę lub miksturę jajko–cytryna, a w ciągu dnia napar ziołowy wspierający pracę wątroby. Wynik ostatniego badania rentgenowskiego brzmi: »Brak zmian w powierzchniach stawowych obu bioder. Stosunki stawowe prawidłowe. Brak oznak zwyrodnienia«. Radiolog zastanawiał się wręcz, po co przyszłam na to badanie!” — J. C., Bobigny

Szczególnie interesujący jest przypadek coxartrozy, czyli zwyrodnienia stawu biodrowego — schorzenia, które konwencjonalnie często kończy się skierowaniem na operację. Dextreit opisuje ją jako dolegliwość, w której glina pozostaje jednym z niewielu środków łagodzących ból i jednocześnie pozwalających na stopniowy powrót ruchomości stawu. Okłady nakłada się od odcinka lędźwiowego kręgosłupa aż po chore biodro. Jeśli zajęte są oba stawy, stosuje się je naprzemiennie. Kuracja bywa długa, licząc się w miesiącach — ale opisywane efekty pokazują, dlaczego warto zachować cierpliwość.

„Dzięki glinie udało mi się uniknąć operacji bioder, którą rozważał już reumatolog. Pierwsze objawy pojawiły się, gdy miałam trzydzieści siedem lat. Lekarze dziwili się, że w tak młodym wieku dopadła mnie artroza, ale kazali jedynie czekać, aż choroba się rozwinie i będzie można operować. Zaczęłam stosować okłady z gliny każdej nocy. Po trzydziestu miesiącach, gdy od dawna nie czułam bólu, poprosiłam o kolejne zdjęcie rentgenowskie. Wynik był tak zaskakujący, że lekarze zakwestionowali poprawność wcześniejszych badań!” — J. P., Clichy

„Od trzech lat bolała mnie noga. Ostatni lekarz zdiagnozował zwyrodnienie prawego stawu biodrowego i stwierdził, że wkrótce stanę się niepełnosprawna. Od sześciu miesięcy nakładam glinę każdego wieczoru. Efekt jest znakomity — nie kuleję i nie odczuwam już bólu, choć wcześniej był on nie do zniesienia.” — A. P., Vidauban

Glina na kręgosłup: złamania i przewlekłe bóle

Okłady z gliny na kręgosłup stosuje się przy zapaleniach stawów, odwapnieniu i wszelkich schorzeniach kości czy rdzenia. Należy je nakładać miejscowo lub wzdłuż całego kręgosłupa i pozostawiać na kilka godzin, a w razie potrzeby na całą noc.

„Znana piosenkarka [Rika Zaraï] po wypadku samochodowym miała złamane dwa kręgi, z których jeden w siedmiu miejscach. Sześć miesięcy stosowania gliny na kręgosłupie doprowadziło do wyjątkowo dobrej konsolidacji.” — opisany w książce przypadek kliniczny

„Wyleczyłam się z potwornego bólu kręgosłupa, przykładając co wieczór okład z gliny i zostawiając go na noc w miejscu bólu.” — Y. C., Nantes

Przy lumbago zaleca się nakładanie możliwie jak największej liczby okładów na bolesny obszar. Podobnie jak przy kręczu szyi, pełne ustąpienie bólu następuje zwykle po około trzech tygodniach. Pierwsza poprawa pojawia się już po kilku dniach — dlatego kluczowa jest tu cierpliwość, nie szybkość działania

Glina na dnę moczanową i skręcenia stawów

Przy dnie moczanowej, obok okładów stosowanych jak przy reumatyzmie, zaleca się dodatkowo dziesięciodniową kurację naparem z łyka lipy dzikiej. Trzydzieści gramów kory gotowanej w litrze wody, aż płyn zmniejszy objętość o jedną czwartą, pity podczas napadów bólu.

„Podczas gdy leki nie potrafiły mnie uwolnić od dny moczanowej, pozbyłam się jej w ciągu pięciu dni dzięki kataplazmom z gliny. Co ciekawe, okłady na palcach stóp nie przynosiły efektu, natomiast najlepszy rezultat uzyskałam, przykładając glinę na kostkę. Kilka lat wcześniej wyleczyłam się również z odwapnienia kolana w ciągu dwóch miesięcy, stosując kataplazmy z gliny.” — R. B., Maubert-Fontaine

Skręcenia stawów, choć nie są chorobą reumatyczną w ścisłym sensie, dobrze pokazują ogólną zasadę postępowania z urazami stawowymi. Bezpośrednio po urazie zaleca się chłodzenie pod bieżącą zimną wodą przez kilkanaście minut. Następnie możliwie jestszybkie rozpoczęcie okładów, stosowanych dzień i noc aż do ustąpienia bólu.

„Idąc po chodniku w remoncie, poślizgnęłam się i skręciłam nogę. Kostka była bardzo czerwona, spuchnięta i bolała nawet w spoczynku. Trzymałam ją pod zimną wodą przez pół godziny, a następnie zaczęłam robić okłady z gliny — dzień i noc, w dzień zmieniane co cztery godziny. Trzy dni później chodziłam już normalnie, odczuwając tylko lekki ból.” — R. A., Clamart

„Wyleczyłam skręcenie wyłącznie gliną. Żyła pod kością była spuchnięta i wybrzuszona jak małe jajko. Nie mogłam stanąć na stopie, tak bardzo bolała. Zrobiłam gruby okład z gliny i zostawiłam na noc. Następnego dnia ból się zmniejszył, mogłam już postawić stopę i chodzić. Po pierwszej nocy opuchlizna zniknęła całkowicie. Ostatecznie wszystko zagoiło się całkowicie, a zużyłam zaledwie 2 kg gliny.” — E. R., Châlette-sur-Loing

Dextreit opisuje w swojej książce gotowe receptury naparów ziołowych wspomagających kurację gliną przy konkretnych dolegliwościach. W tym osobny przepis na dnę moczanową i kamicę, którego szczegóły wykraczają poza ramy tego artykułu.

Jak przygotować okład z gliny na stawy

Technika przygotowania okładu jest prosta. Glinę rozprowadza się warstwą grubości od pół centymetra do dwóch centymetrów na podkładzie z ręcznika papierowego albo liścia kapusty. Ten drugi sprawdza się lepiej przy dłuższym noszeniu okładu, bo spowalnia wysychanie gliny. Należy unikać materiałów nieprzepuszczających powietrza, takich jak folia, ponieważ woda zawarta w glinie musi mieć możliwość odparowania.

Wielkość okładu dopasowuje się do leczonego miejsca: mniejsze na palce, większe na kark czy odcinek lędźwiowy kręgosłupa.

Standardowa grubość warstwy to około 1 cm — przy większym okładzie lub grubszej warstwie trzeba po prostu przygotować więcej gliny.

Orientacyjne ilości potrzebne na poszczególne partie ciała znajdziesz w naszym krótkim przewodniku „Ile gliny przygotować?”, w sekcji Wiedza

Do mocowania okładu na stawach kończyn dobrze sprawdza się elastyczny bandaż albo siatka, pozwalające zachować swobodę ruchu w ciągu dnia.

Jeśli dopiero zaczynasz przygodę z gliną, podstawy przygotowania okładów i kuracji wewnętrznej krok po kroku znajdziesz w książce „Glina, która leczy”. Wysokiej jakości glinę montmorylonitową, którą wykorzystano w opisanych tu okładach, kupisz w sklepie ZEMYA.

Kiedy zachować ostrożność

Warto pamiętać, że opisane tu doświadczenia nie zastępują diagnozy lekarskiej, zwłaszcza przy dolegliwościach stawowych, które mogą mieć różne przyczyny, od mechanicznego zużycia po choroby autoimmunologiczne.

Przy nasilonych, uporczywych bólach stawów, gorączce towarzyszącej obrzękowi czy podejrzeniu złamania warto najpierw skonsultować się z lekarzem, a glinę traktować jako cenne uzupełnienie leczenia, a nie jego substytut.

To, co łączy wszystkie opisane tu przypadki, to systematyczność.

Glina na stawy rzadko działa od razu — jej mechanizm, oparty na powolnym drenażu tkanek i stopniowej remineralizacji, wymaga tygodni, a przy poważniejszych schorzeniach stawu biodrowego czy kręgosłupa nawet miesięcy regularnego stosowania.

Ta powolność, w połączeniu z bogactwem zebranych na przestrzeni dekad relacji, tłumaczy, dlaczego glina od pokoleń pozostaje jednym z pierwszych wyborów w domowym radzeniu sobie z bólem stawów.

Źródła

Badania naukowe

1. Odabasi, E., Turan, M., Erdem, H., Tekbas, F. (2008). Does Mud Pack Treatment Have Any Chemical Effect? A Randomized Controlled Clinical Study. Journal of Alternative and Complementary Medicine.
   https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1089/acm.2008.0003
   — RCT na 60 pacjentach z chorobą zwyrodnieniową kolana; bezpośrednia aplikacja mułu okazała się skuteczniejsza niż aplikacja izolowana folią, co sugeruje udział składników chemicznych (nie tylko efektu ciepła) w działaniu przeciwbólowym.
2. Fioravanti, A., Tenti, S., Giannitti, C., Fortunati, N.A., Galeazzi, M. (2014). Short- and long-term effects of mud-bath treatment on hand osteoarthritis: a randomized clinical trial. International Journal of Biometeorology, 58(1), 79-86.
   https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23314489/
   — RCT na 60 pacjentach z artrozą rąk; grupa leczona okładami z mułu i kąpielami mineralnymi wykazała poprawę w skali bólu i funkcji ręki, utrzymującą się do 9-12 miesięcy.

3. Clinical Efficacy of Mudpack Therapy in Treating Knee Osteoarthritis: A Meta-Analysis of Randomized Controlled Studies. (2015).
   https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4704659/
   — Metaanaliza 10 badań RCT (1010 pacjentów); istotną statystycznie poprawę funkcji stawu potwierdzono przy obserwacji dłuższej niż 4 miesiące.

4. Efimenko, N.V., Abramtsova, A.V., Kaisinova, A.S. (2016). The investigation of immunological effects of the new balneotherapeutic preparation glinofir used for the treatment of adjuvant arthritis. Voprosy Kurortologii, Fizioterapii i Lechebnoi Fizicheskoi Kultury, 93, 56-59.
   https://doi.org/10.17116/kurort2016456-59
   — Badanie efektów immunologicznych preparatu glinowego „glinofir” w leczeniu zapalenia stawów wywołanego eksperymentalnie (model adiuwantowy); jedno z nielicznych badań dotyczących bezpośrednio gliny (nie ogólnie mułu/peloidu).

Przegląd naukowy — mechanizmy działania

5. Fortunati, N.A., Fioravanti, A., Seri, G., Cinelli, S., Tenti, S. (2016). May spa therapy be a valid opportunity to treat hand osteoarthritis? A review of clinical trials and mechanisms of action. International Journal of Biometeorology.
   https://link.springer.com/article/10.1007/s00484-015-1030-x
   — Przegląd zbierający dostępne badania kliniczne i hipotezy dotyczące mechanizmów przeciwzapalnych balneoterapii i peloidoterapii w chorobie zwyrodnieniowej stawów.

Źródło tradycyjne / etnobotaniczne

6. Spielvogel, I., Spałek, K., Badora, K., Proćków, J. (2021). Traditional knowledge and practice of the Triassic variegated clay from Silesia (Krasiejów), Poland, in human medicine. Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine, 17, 10.
   https://link.springer.com/article/10.1186/s13002-021-00437-0
   — Udokumentowana etnograficznie tradycja stosowania gliny z Krasiejowa na Śląsku Opolskim m.in. w chorobach reumatycznych, artrozach i zesztywniającym zapaleniu stawów kręgosłupa — polskie źródło ludowe, dobrze uzupełniające francuską tradycję Dextreita.